امروز چهارشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۸
۱۲:۳۶:۵۴ - سه شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷
داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
دروغ چرا……!
ایرساگیل: از کودکی آموخته ایم دروغگویی صفتی ناپسند است، راستگویی ارزش اخلاقی که فرهنگ اصیل ایرانی خلاف آن را نمی پسندد ، از سویی در احادیث و روایات نیز بارها در مذمت آن گفته شده تا جایی که اقدام به چنین کاری در حکم جنگ با خدا محسوب می شود ، با وجود این چرا دروغگویی آن هم همراه با قسم به مقدسات مثل آب خوردن شده است ؟

به گزارش ایرساگیل، شناخت واقعی افراد از همسر و فرزندان گرفته تا همکاران و دوستان همواره یکی از دغدغه های اصلی در روابط اجتماعی و خانوادگی است. این روزها اطراف ما پر شده از افرادی که خود واقعی نیستند. دروغ، ریا، تزویر، خیانت و کلاهبرداری در حال تبدیل شدن به رفتارهای تقریبا عادی هستند. از همه این رفتارها مذموم تر دروغ است. آیات متعددی در قرآن کریم و همچنین روایات و احادیث امامان و پیامبران دروغگویی را نکوهش کرده اند.
«تنها کسانی دروغ می ‏بندند که به آیات خدا ایمان ندارند (آری) دروغگویان واقعی آنها هستند!»، «خداوند آن کس را که دروغگو و کفران کننده است هرگز هدایت نمی‏کند»، «خداوند کسی را که اسراف کار و بسیار دروغگوست هدایت نمی‏کند»، «و به خاطر دروغ هایی که می‏گفتند عذاب دردناکی در انتظار آنهاست» و «آنها که به خدا دروغ می‏بندند (هرگز) رستگار نمی‏شوند» ترجمه آیه ای از سوره های نحل، زمر، غافر، بقره و یونس است. آیه هایی که بیانگر این است؛ دروغگویان از رحمت الهی و هدایت خداوند بزرگ دور می مانند.
با وجود این، دروغ گفتن به رفتار رایج این روزهای برخی تبدیل و در نهادینه شده است به گونه ای که گویا افراد ناگزیرند تا خود را غیر از آنچه در حقیقت وجودی شان جاری است، نشان دهند.
کارشناسان در واکاوی ریشه های دروغگویی عوامل متعدد اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی را مطرح می سازند. در این زمینه «حسن عشایری» روانشناس و مدرس دانشگاه در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا به ریشه های محیطی و اجتماعی در رواج دروغ در جامعه ایران اشاره کرد.

** ترس و منفعت؛ دو عامل عمده دروغگویی
عشایری در ابتدا گفت: اخلال در عملکرد یک دستگاه کامپیوتر با ارسال پیام خطا به کاربر اعلام می شود اما در سیستم عصبی مغز انسان، هیجانات منفی با رفتارهایی مانند دروغگویی ابراز می شوند. حیوانات به دلیل ناطق نبودن در صورتی که با هیجان منفی روبه رو می شوند، فرار می کنند اما انسان به دلیل داشتن قدرت تلکم، دروغ را در زبان و رفتار خود نشان می دهد. این سیستم هیجانی بزرگ ترین سانسورچی مغز است.
به گفته عشایری، به طور معمول دو چیز باعث می شود افراد به دروغ گویی روی آورند؛ زمانی که افراد از چیزی می ترسند دروغ می گویند یا اگر پای منافعی در میان باشد، واقعیت را پررنگ تر یا کم رنگ جلوه می کنند. رفتار دوم به مراتب بدتر از دروغ است که تزویر، ریا و تظاهر نام می گیرد. بازار این رفتارها در جامعه ما داغ است. بنابراین دروغ، هیجانی است که پشت آن منافعی نهفته است.
این روانشناس با تاکید بر اینکه دروغ هیجانی است که دارای منافع پشت پرده ای است؛ به ریشه های تربیتی در یادگیری رفتارهای ناپسندی چون دروغ در خانواده ها و از زمان کودکی اشاره کرد و گفت: زمانی که مادری از فرزند خود بپرسد راست می گویی؟ یعنی به کودک آموخته که به غیر از سخن راست دروغ هم وجود دارد. افراد به دلیل هراس و منافع، واقعیات را کتمان یا بزرگ و کوچک می کنند.
به گفته عشایری، برخی نهادهای اقتصادی و سیاسی در پس شعارهای تبلیغاتی ناخواسته دروغ و بدقولی را در جامعه رواج می دهند. برای نمونه بانک ها و موسسه های مالی اعتباری که با هدف جلب سرمایه مردم و وعده سودهای کلان، سرمایه مردم را دریافت می کنند و سود وعده داده را پرداخت نمی کنند، ناخواسته بی اعتمادی و دروغ را به جامعه تزریق می کنند. نمونه چنین رفتارهایی تنها مختص ایران نیست بلکه در همه جای دنیا سیاستمداران پیش از انتخاب، وعده هایی می دهند که هرگز تحقق نمی یابد. به عبارت بهتر پشت پرده چنین وعده هایی تنها منافع حزبی و جناحی نهفته است.
دروغ گفتن باعث پدیدآمدن رفتارهای ناپسندتری در فرد و جامعه می شود. این روانشناس می گوید: دروغ گفتن باعث می شود فرد با خود آشتی نکند. فرد دروغگو نه تنها به خود بلکه به محیط و دیگران نیز آسیب می رساند. سیستم درونی و عصبی فرد هم تحت تاثیر دروغ قرار می گیرد. رفته رفته صداقت در جامعه از دست می رود و اخلاق و معنویات رنگ می بازد.
این استاد دانشگاه در بیان راهکارها نیز تنها خانواده و آموزش و پرورش را متولی اصلی آموزش های رفتاری به کودکان عنوان کرد و گفت: این دو نهاد نقش بسیار مهمی در تربیت و تعلیم کودکان دارند. فرزندان ما باید جرات ورزی داشته باشند. کودکان نباید سربه زیر باشند چرا که بزرگ ترین فضیلت انسان در نافرمانی است. افراد باید به جای دروغگویی، تفکر انتقادی به همراه استدلال ورزی بیاموزند. به جای ترس از گفتن واقعیت باید با استدلال دلایل مخالفت خود را اعلام کنند. باید بیاموزیم که نقد به معنای نفی نیست. نقد درست و واقعی سازنده خواهد بود. تا زمانی که محیط به دروغ نیاز داشته باشد، افراد دروغ خواهند گفت.

** ریشه های فرهنگی – تربیتی دروغ
گوشی تلفن زنگ می خورد؛ پدر و مادر به فرزند اصرار می کند که پاسخ دهد، از او می خواهند که بگوید پدر در خانه نیست. همه ما یا این صحنه را تجربه کرده ایم یا به چشم دیده ایم. رفتاری که با آن به فرزندانمان می آموزیم به سادگی دروغ بگویند.
والدین اصلی ترین الگوی فرزندان هستند. پدری که به فرزند خود قول پارک و رستوران می دهد اما به هر دلیلی وعده خود را عملی نمی سازد یا مادری که جلوی چشمان کودک واقعیت زندگی مادی خود را نزد دوستان و فامیل وارونه جلوه می دهد، دروغ را به فرزند خود می آموزد. در اصل آنان نه تنها دروغ بافی را منتقل می کنند بلکه شگردهای ریز و درشت عادی سازی دروغ را نیز آموزش می دهند. این دسته از والدین حتی اگر تلاش کنند تا فرزندانشان را از رفتار دروغگویی دور سازند موفق نخواهند بود چرا که خود به آن ایمان نداشته و عمل نکرده اند. از این رو، خانواده نخستین نهاد موثر در پیشگیری از رواج دروغگویی در جامعه است.
در مرحله بعدی غلبه برخی رفتارها و نگرش های فرهنگی در جامعه افراد را به سوی دروغگویی سوق می دهد. جست وجو در خصوصی ترین لایه های زندگی و اعتقادی افراد که رفتاری رایج است، افراد را مجبور می سازد که برای حفظ موقعیت اجتماعی و شغلی خود، زبان به دروغ بگشایند. آنجا که افراد دروغ می گویند تا مهر تایید بگیرند، جایی است که اعتماد و هویت واقعی افراد خدشه دار شده است.
اطلاق وجهه مصلحتی به دروغ نیز این رفتار ناپسند را جایز شمرده و افراد با فریب وجدان خود به این بهانه که دروغ مصلحتی است، به راحتی آن را جاری می سازند. برخی رفتارهای ضد فرهنگی مانند چشم و هم چشمی، مصرف زدگی، خود برتربینی، خودبزرگ بینی، اعتماد به نفس کاذب و تمایل به دریافت تایید دیگران افراد را به دروغ سفید در جامعه سوق می دهد. دروغ سفید نوعی از دروغ است که به دیگران آسیبی نمی رساند و تنها فرد با بزرگنمایی داشته های مادی و معنوی خود برای جلب نظر دیگران به آن روی می آورد. نگاهی به اطراف که بیاندازیم با چنین دروغ هایی مواجه می شویم.
به طور کلی، واضح این است که دروغ چه از نوع سفید و چه از نوع سیاه آن پایه های اعتماد عمومی، سرمایه های اجتماعی و اعتقادات دینی را سست می سازد. دروغ بنیان های اخلاقی را نشانه رفته و روان و جسم فرد را بی قرار می سازد. دروغ تعاملات اجتماعی را نشانه رفته و تمایل به برقراری روابط اجتماعی را کاهش می دهد. اگر تنها به این فکر کنیم که سخن دروغ روزی آشکار خواهد شد و به اصطلاح «ماه همیشه پشت ابر نمی ماند» آنگاه درخواهیم یافت که راندن صداقت بر زبان تا چه میزان در آرامش جسم و جان اثرخواهد داشت. رسول اکرم (ص) فرموده اند: در پی راستی و راستگویی باشید، اگرچه فکر کنید که مایه هلاکت است، در صورتیکه راستگویی موجب نجات است و از دروغگویی پرهیز کنید، اگرچه فکر کنید دروغگویی عامل نجات است، در صورتیکه آن مایه هلاکت و نابودی است.

داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب

  • آخرین اخبار
تلویزیون اینترنتی ایرسا
تبلیغات
روزنامه های گیلان
نظرسنجی
http://irsaguil.ir/%d8%a2%d8%b2%d9%85%d9%88%d9%86-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a2%d8%b2%d9%85%d8%a7%db%8c%d8%b4%db%8c-%db%b1%db%b6-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d9%87-%d8%a7%db%8c-%d9%88%da%a9%d8%a7%d9%84%d8%aa-%db%b9%db%b8%d8%b7/ اپلیکیشن ایرسا گیل اپلیکیشن ایرسا گیل http://irsaguil.ir/%d8%a2%d8%b2%d9%85%d9%88%d9%86-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a2%d8%b2%d9%85%d8%a7%db%8c%d8%b4%db%8c-%db%b1%db%b6-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d9%87-%d8%a7%db%8c-%d9%88%da%a9%d8%a7%d9%84%d8%aa-%db%b9%db%b8%d8%b7/ کانال تلگرام ایرسا گیل http://irsaguil.ir/%d8%a2%d8%b2%d9%85%d9%88%d9%86-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a2%d8%b2%d9%85%d8%a7%db%8c%d8%b4%db%8c-%db%b1%db%b6-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%84%d9%87-%d8%a7%db%8c-%d9%88%da%a9%d8%a7%d9%84%d8%aa-%db%b9%db%b8%d8%b7/